Stevia in de EU

Het commerciële gebruik van stevia is nu nog aan allerlei strenge regels gebonden. Het moment dat stevia door de Europese voedselautoriteiten werd goedgekeurd, is tenslotte ook nog maar kort geleden. Pas in december van 2011 ging voor geraffineerde stevia het licht op groen. Dit heeft als gevolg dat je stevia nog niet zomaar in alle vormen in de supermarkt ziet liggen en dat veel voedselproducenten stevia slechts in geringe mate gebruiken.
Hoe komt het, dat het zo lang heeft moeten duren voordat geraffineerde stevia mocht worden toegepast in kant-en-klaar producten en tafelzoetstoffen? En waarom zijn de regels voor het gebruik van stevia nog zo streng?
We gaan hier wat dieper in op de controverse rondom stevia en geven je antwoord op deze vragen.

Stevia: oud én nieuw
Het is (gelukkig) zo, dat nieuwe voedingsmiddelen niet zomaar verkocht mogen worden aan de consument. In de Europese Unie moeten nieuwe voedingsmiddelen eerst aan strenge eisen voldoen, willen ze toegelaten worden tot de markt.
Stevia is een eeuwenoude plantensoort en geen kunstmatig geproduceerd of genetisch gemanipuleerd voedingsmiddel. Het wordt naar schatting al ruim 1500 jaar lang gebruikt door de inheemse bevolking van Latijns Amerika. Je kunt het dus eigenlijk geen ‘nieuw’ voedingsmiddel noemen en toch werd de verkoop ervan verboden in de Europese Unie in afwachting van onderzoeksresultaten. Hoe kan dat?

Stevia zou als primair, onbewerkt plantaardig voedingsmiddel waarschijnlijk gewoon zijn toegelaten tot de markt, ware het niet dat een Belgische professor een officiële aanvraag indiende om stevia te laten goedkeuren. De aanvraag voor die vergunning werd serieus in behandeling genomen en dus werd stevia vanaf dat moment als een ‘nieuw product’ behandeld. Er was op dat moment in Europa nog te weinig wetenschappelijk bewijs voor de veiligheid van stevia en dat hield in, dat stevia eerst nog uitgebreid onderzocht diende te worden voordat het commercieel mocht worden toegepast.

Wetenschappelijke bewijzen uit Europese onderzoeken die stevia als veilig konden bestempelen, lieten lang op zich wachten. In 2000 werd de vergunning die professor Geuns had aangevraagd dan ook afgewezen door de Europese Unie en het zou meer dan tien jaar duren voordat de vergunning eindelijk werd afgegeven.
De partijen die tot dan toe gewoon zonder problemen stevia extracten op de markt hadden gebracht, waren die hele periode gedwongen hun werkzaamheden aan te passen.

Verschillende partijen bleven zich al die tijd inzetten om stevia goedgekeurd te krijgen en die inzet werd uiteindelijk in december van het jaar 2011 beloond. Geraffineerde stevia (steviol glycoside) werd ongevaarlijk bevonden en mocht verwerkt worden in voedingsmiddelen. Een algehele goedkeuring van het complete stevia plantje voor menselijke consumptie laat helaas nog op zich wachten.

Het feit dat stevia een tijd verboden is geweest, heeft veel mensen wantrouwig gemaakt. En dat is jammer, want het tijdelijke verbod had alleen te maken met gebrek aan onderzoek en niet met reële risico’s voor de gezondheid. In Brazilië, Korea en Japan bijvoorbeeld wordt stevia al jaren op grote schaal gebruikt en heeft dit nooit tot problemen geleid. Zelfs een belangrijke marktleider als Coca Cola gebruikt daar stevia als zoetmiddel in zijn producten.
Sterker nog, de talrijke onderzoeken uit andere landen wezen zelfs uit dat stevia bijzondere eigenschappen heeft die de gezondheid alleen maar ondersteunen. Stevia doodt bepaalde bacteriën waardoor het helpt om het gebit en de huid gezond te houden. Stevia heeft geen invloed op de bloedsuikerspiegel en zou een goede werking van de alvleesklier bevorderen. In Brazilië heeft een stevia extract zelfs de officiële status van medicijn tegen diabetes verworven.
Toch waren die bevindingen uit andere landen niet voldoende voor de Europese voedselautoriteiten om stevia direct goed te keuren.

Tussen het afwijzen van de aanvraag voor een vergunning voor stevia en het uiteindelijke toelaten van steviol glycosiden zit ruim 11 jaar tijd. Waarom duurde dit zo lang?
Er zijn verschillende bronnen die erop lijken te wijzen dat de introductie van stevia op de markt bewust is tegengehouden. De bevindingen zijn interessant genoeg om daar wat dieper op in te gaan.